Chỉ tiếc là người xưa không giữ gìn được cái tinh hoa sâu sắc ấy, còn đời sau lại càng quên đi cái giá trị của chiều sâu đó vì mãi bận rộn cho cuộc sống bộn bề của hiện tại.
Trích: Tỷ dụ Thái Lan, Cao Miên, Lào... ngay lân cận nước ta, họ có một tập quán, về đạo đức tâm linh cố định, tâm linh của dân tộc họ là người con trai nhất định phải có một thời vào chùa đi tu ít nhất là 3 tháng trở lên, càng tu được nhiều ngày càng quí. Nếu không đi tu hoặc đi tu trễ, sẽ bị xóm làng chê cười, cái nguy nhất là đi hỏi vợ, không ai buồn ngó, về phái yếu họ e sợ lấy phải người chưa tu hành thiếu đạo đức, tính khí còn nóng nảy nhiều, đó là điều bất hạnh cho họ, cho nên họ rất thận trọng vấn đề người mà họ định kết hôn làm bạn trăm năm đã đi tu chưa? hoặc đi tu ít hay đi tu nhiều?
Đó là một tập quán cố định về phần đạo đức, tâm linh của các dân tộc Phật giáo kể trên, có một tập tục thật là vô biên hoàn hảo để làm mực thước xây dựng đạo đức tâm linh cho tâm linh nước họ. Cách đời Phật hơn 2.500 năm, một thời gian quá xa xăm mà mấy quốc gia bạn Nam Tông Phật giáo vẫn còn giữ y nguyên chân truyền bảo của Đức Phật, thật là một tập quán cố định quí hóa lắm thay.
Ngoảnh lại nhìn cố hương hiện nay không có một tập quán cố định nào để làm mực thước cho thế hệ thanh niên?
Ngày xưa thì còn lấy đạo Nho làm tập quán cố định, để gây luân lý trong gia đình, bây giờ Nho giáo suy, vì hiện nay một số người thì họ nói theo đạo ông bà. Xét đạo ông bà thì ngoài việc thờ cúng ra, không có một giáo điều, một học thuyết, thì lấy gì mà giáo huấn cho con người.
***
Hòa thượng Thích Tâm Giác là người đồng sáng lập và chủ xướng xây dựng chùa Vĩnh Nghiêm (TP.HCM), có công lớn trong việc xây dựng Việt Nam Quốc Tự, cũng như ông là người thành lập Viện Nhu Đạo Quang Trung.
P/s: Ngẫm đến nay, đất nước Việt Nam mình lấy gì làm mực thước xây dựng đạo đức!? Có người sẽ bảo là triết học Mác-Lê Nin nhưng đến như người "ham đọc" như tôi vẫn không đủ năng lực lĩnh hội được học thuyết "uyên bác" đó, nên e rằng lấy đó làm đại chúng là không tưởng. Và có lẽ vì không có cái làm mực thước xây dựng đạo đức nên lòng người hay hoang mang, sợ hãi vì không có điều cốt lõi làm niềm tin!?