Quy trình hoạt động (Standard Operating Procedures - SOP) không đơn thuần là vẽ ra các bước thực hiện, mà là "xương sống" giúp tổ chức vận hành ổn định và bền vững. Khi mọi thứ được hệ thống hóa, tổ chức sẽ chuyển dịch từ trạng thái quản lý dựa trên sự vụ sang quản lý dựa trên hệ thống. Việc xây dựng quy trình là hành trình liên tục (hoạch định - tổ chức - điều khiển - kiểm tra và cải tiến).
 |
| Quy trình giúp một tổ chức vận hành ổn định và bền vững |
{tocify} $title = {Mục lục bài viết}
Quy trình một buổi tập ở Judo Khỏe
Nội dung thực hiện |
Thời gian |
| 1. Nghi thức chào Judo của đầu buổi tập. | 2' |
| 2. Khi có khách mời/khách thăm: Giới thiệu đội ngũ HLV/người hỗ trợ của Judo Khỏe và thông tin khách mời/khách thăm. | 5' |
| 3. Bài khởi động theo chuẩn của từng lớp học khác nhau ở Judo Khỏe. | 20 - 40' |
| 4. Chương trình học tập theo giáo trình hoặc chuyên đề theo lời mời chuyên gia. | 40 - 60' |
| 5. Lời cảm ơn chuyên gia/ tuyên dương người xứng đáng/ cảm nhận của judoka. | 10' |
| 6. Thiền tập và nghi thức chào cuối buổi tập, chụp ảnh lưu niệm (nếu có). | 10' |
Tổng thời gian một buổi tập tiêu chuẩn là 90 phút.
- Với lớp học 3 buổi/tuần kế hoạch huấn luyện chuẩn gồm: buổi 1 học kỹ thuật đòn; buổi 2 ôn tập kỹ thuật đòn; buổi ba randori hoặc thi đấu.
- Với lớp học 2 buổi/tuần kế hoạch huấn luyện chuẩn gồm: buổi 1 học kỹ thuật đòn; buổi 2 ôn tập kỹ thuật đòn, randori hoặc thi đấu.
- Khách mời: là người được đại diện Judo Khỏe gửi lời mời tham dự, có chương trình và mục tiêu huấn luyện rõ ràng.
- Khách thăm: là judoka có đai đen muốn đến thăm để cùng nhau tập luyện, khách thăm cần đăng ký trước và được xác nhận từ hệ thống Judo Khỏe qua email.
- Lưu ý: Chương trình tập luyện của khách mời được thống nhất và thông qua bởi HLV của Judo Khoẻ. Đối với khách thăm thì tập luyện theo chương trình của Judo khoẻ cho ngày hôm đó. Ngoài ra, khách mời-khách thăm không tự ý hướng dẫn kỹ thuật, đòn mới cho học viên của Judo Khoẻ.
Link đăng ký khách thăm và khách mời: đăng ký thông tin khách.
Quy trình thực hiện nghi thức chào trong Judo
Trong Judo (Nhu Đạo), nghi thức chào (Reigi) không chỉ là thủ tục xã giao; nó là biểu hiện của tinh thần "Jita Kyoei" (Cùng nhau tiến bộ) và "Seiryoku Zenyo" (Sử dụng năng lượng hiệu quả nhất).
Dưới đây là mô tả chi tiết về các nghi thức trong một buổi tập tiêu chuẩn tại võ đường/CLB/lớp học (Dojo).
1. Nghi thức khi vào võ đường/CLB/lớp học (Dojo), gọi là chào sân
Trước khi đặt chân lên thảm tập (Tatami), võ sinh phải cúi chào đứng (Ritsu-rei) hướng vào phía trong võ đường/CLB/lớp học, gọi là chào sân.
Ý nghĩa: Thể hiện sự tôn trọng đối với nơi học tập và các bậc thầy đi trước.
2. Nghi thức bắt đầu buổi tập (Hajime no Rei)
Khi buổi tập bắt đầu, tất cả võ sinh tập hợp thành hàng ngang theo thứ tự đẳng cấp (theo hướng của võ sinh: cao nhất bên phải, thấp nhất bên trái, đai cao đứng ở trên đai thấp đứng ở dưới) đối diện với Sensei (HLV/thầy hướng dẫn).
Nghi thức chào (Rei) đầu buổi tập:
2.1. Cúi chào trang trọng của dojo: chào ảnh tổ sư Kano Jigoro.
2.2. HLV/thầy hướng dẫn chào nhau.
2.3. Võ sinh và thầy/HLV chào nhau.
3. Nghi thức trong khi tập luyện
Trong Judo, an toàn của bạn đồng hành (Uke) là trên hết. Chào khi bắt đầu và kết thúc kỹ thuật: Trước khi thực hiện Randori (đấu tập) hoặc Uchikomi (vào đòn), hai võ sinh phải cúi chào nhau. Điều này thay cho lời cam kết: "Tôi sẽ tập luyện hết mình nhưng sẽ giữ an toàn cho bạn."
Khi mời tập: Luôn cúi chào khi muốn mời ai đó tập cùng. Nếu là judoka cấp dưới, hãy đợi judoka cấp trên mời hoặc xin phép một cách lịch sự.
4. Nghi thức chào khi kết thúc buổi tập (Owari no Rei)
Sau khi kết thúc các bài tập, võ sinh lại tập hợp thành hàng như lúc đầu để thực hiện nghi lễ kết thúc buổi tập. Nghi thức chào sẽ kết thúc buổi tập sẽ thực hiện như sau:
4.1. Cúi chào trang trọng của dojo: chào ảnh tổ sư Kano Jigoro.
4.2. HLV/thầy hướng dẫn chào nhau.
4.3. Võ sinh và thầy/HLV chào nhau.
4.4. Kết thúc buổi tập tại Judo Khỏe sẽ hô câu "Judo" - "Khỏe" (hô 1-3 lần).
Chú ý: việc thực hiện nghi thức chào đứng (Ritsu-rei) hay chào quỳ (Za-rei) là theo thầy/HLV yêu cầu.
5. Những lưu ý quan trọng (Quy tắc ứng xử)
Trang phục (Judogi): Phải luôn sạch sẽ, gọn gàng. Không được để đai chạm đất khi thắt lại.
Im lặng và lắng nghe: Khi Sensei (người thầy/HLV) đang giải thích kỹ thuật, võ sinh ngồi ở tư thế ngồi Seiza (**) hoặc ngồi khoanh chân (Anza), tuyệt đối không dựa lưng vào tường.
Vệ sinh: Luôn giữ tay chân sạch sẽ, cắt ngắn móng tay/móng chân, tuyệt đối không đeo trang sức lúc tập luyện để tránh gây chấn thương cho bạn tập.
"Judo bắt đầu bằng sự tôn trọng và kết thúc bằng sự tôn trọng". Nghi thức giúp chúng ta rèn luyện tính kỷ luật và sự khiêm nhường - những đức tính quan trọng nhất của một người võ sĩ.
6. Quy định về nghi thức chào với võ sinh (judoka) vào lớp trễ (*)
Việc duy trì kỷ luật và lễ nghi trong lớp học là rất quan trọng để giữ gìn tinh thần võ đạo. Khi một võ sinh vào lớp trễ, quy trình nghi thức thường được thực hiện theo các bước truyền thống sau đây:
6.1. Chào sân tập.
6.2. Cúi chào trang trọng của võ đường: chào ảnh tổ sư Kano Jigoro.
6.3. Chào thầy/HLV (Sensei): chào đứng hoặc chào quỳ tùy thuộc vào tư thế của thầy/HLV thời điểm đó. Việc cúi chào thầy/HLV (Sensei) là để xin lỗi vì sự gián đoạn và thể hiện lòng biết ơn vì được tiếp nhận vào lớp.
6.4. Chào tất cả các huyền đai có trong lớp học theo thứ tự: HLV/thầy chủ nhiệm trước, rồi đến các huyền đai.
6.5. Vào hàng tập: Sau khi chào xong, võ sinh nhanh chóng di chuyển về phía cuối hàng (vị trí thấp nhất theo cấp bậc) hoặc vị trí mà người hướng dẫn chỉ định, tuyệt đối không được cắt ngang hàng hoặc đi ngang qua mặt những người đang thực hiện kỹ thuật.
(*) Việc vào lớp trễ được quy định ở nội quy lớp học.
(**) Tư thế Seiza (正座 - chính tọa) là cách ngồi quỳ trang trọng truyền thống của Nhật Bản, trong đó người ngồi quỳ trên gót chân, mu bàn chân áp xuống sàn, giữ lưng thẳng, thể hiện sự kính trọng, kỷ luật và kiên nhẫn.
Quy định hướng dẫn Judo cho võ sinh nữ
"Judo là nghệ thuật của sự mềm mại nhưng kiên cường", Người thầy/HLV giỏi không chỉ dạy võ mà còn xây dựng một môi trường học tập, nơi võ sinh nữ cảm thấy được bảo vệ, tôn trọng và tự tin khẳng định bản lĩnh của mình. Như vậy, HLV/ người trực tiếp hướng dẫn cần tuân thủ các quy tắc:
1. Quy tắc ứng xử và đạo đức trong phòng tập
Sự tin tưởng là nền tảng của mối quan hệ giữa Huấn luyện viên (HLV) và võ sinh nữ.
- Khoảng cách và sự tôn trọng: Luôn duy trì khoảng cách đúng mực khi hướng dẫn bằng lời nói. Tránh các cử chỉ thân mật không cần thiết ngoài phạm vi chuyên môn võ thuật.
- Ngôn từ chuẩn mực: Sử dụng ngôn từ chuyên môn, khích lệ và văn minh. Tuyệt đối không bình phẩm về ngoại hình, vóc dáng của võ sinh.
- Môi trường tập luyện công khai: Hạn chế tối đa việc huấn luyện riêng 1-1 trong phòng kín không có sự chứng kiến của người thứ ba hoặc các võ sinh khác.
- Lắng nghe và quan sát: Phụ nữ có những đặc thù về tâm lý và chu kỳ sinh lý. HLV cần tinh tế nhận ra sự thay đổi về thể lực để điều chỉnh cường độ bài tập phù hợp, mà không cần võ sinh phải lên tiếng quá chi tiết.
2. Thực hành kỹ thuật và tiếp xúc thân thể trong Judo
Trong Judo, việc tiếp xúc là không thể tránh khỏi, nhưng cần được thực hiện một cách chuyên nghiệp:
- Xin phép trước khi điều chỉnh: Trước khi chạm vào người võ sinh để sửa tư thế (ví dụ: sửa hông trong đòn O-goshi), hãy nói rõ: "Thầy sẽ điều chỉnh phần hông/vai của em nhé".
- Vị trí tiếp xúc:
- Sử dụng lòng bàn tay hoặc cạnh tay khi cần điều chỉnh vị trí tay, chân.
- Hạn chế tối đa việc chạm trực tiếp vào các vùng nhạy cảm. Nếu cần sửa đòn đè/khóa (Ne-waza), nên dùng đạo cụ hoặc làm mẫu trên một võ sinh nam (hoặc trợ giảng nữ) để võ sinh quan sát.
- Thực hiện đòn mẫu: Khi thị phạm đòn đánh trên võ sinh nữ, HLV cần kiểm soát lực (Uke) tuyệt đối, đảm bảo võ sinh ngã an toàn và không gây ra các va chạm cơ thể không đáng có ở vùng ngực hoặc hạ bộ.
- Không tiếp xúc thân thể nếu chưa được sự đồng ý của võ sinh nữ: trong mọi tình huấn tập luyện, thi đấu, nghỉ ngơi...
3. Bảng quy tắc vàng trên sàn tập Judo
Tình huống |
Hành động đúng của huấn luyện viên |
| 1. Chỉnh đai. | Hướng dẫn võ sinh tự thắt lại hoặc nhờ một võ sinh nữ khác hỗ trợ. |
| 2. Hướng dẫn/sửa đòn đè/khóa (Ne-waza). | Sử dụng lời nói hoặc dùng gậy/dụng cụ/đai để chỉ điểm vị trí cần ép xuống. |
| 3. Võ sinh gặp chấn thương. | Hỏi thăm tình hình, gọi đồng đội nữ hoặc nhân viên y tế hỗ trợ kiểm tra sơ bộ. |
Quy trình thăng đai của judoka tại Judo Khỏe
Việc thăng đai môn võ được HLV Judo Khỏe phong đai khi đạt tiêu chuẩn thăng đai theo hai cách (*):
+ Một là, thi chiến đấu: thông qua thi thăng đai bằng thi chiến đấu ở các chương trình đạt chuẩn.
+ Hai là, thi kỳ thuật: thông qua kỳ thi kỹ thuật (thực hiện tên đòn của màu đai, đấu randori).
- Khi tham dự thi thăng đai qua thi chiến đấu và đạt thành tích đủ điểm thăng đai đó là điều kiện cần, còn điều kiện đủ để chính thức thăng đai là được HLV Judo Khỏe đồng ý và trao đai trong buổi "lễ thăng đai". Khi và chỉ khi đủ điều kiện cần và điều kiện đủ thì judoka mới chính thức được mang màu đai đó trong buổi tập tại Judo Khỏe, nếu chưa đạt vẫn mang đai hiện tại.
Ví dụ: trường hợp một judoka đã nhận được đủ điểm thăng đai trong kỳ thi thăng đai bằng thi đấu, sau đó các thầy Judo Khỏe sẽ cho ý kiến đã đủ chuẩn thăng đai hay không, nếu đạt đủ chuẩn sẽ xác nhận rộng rãi qua "lễ thăng đai" chính thức ở Judo Khỏe. CLB Judo Khỏe sẽ thường xuyên kiểm tra trình độ judoka về kỹ thuật đòn tiêu chuẩn nhằm nâng cao năng lực nhận thức về kỹ thuật Judo.
(*) Ngoại trừ trường hợp thăng đai danh dự dành cho người có đóng góp tích cực vào hiệu quả hoạt động cho Judo Khỏe.
