Judo Khỏe không chỉ là nơi luyện tập thể chất, khả năng tự vệ mà còn là môi trường rèn luyện nhân cách. Bộ quy tắc ứng xử (Reishiki) ở Judo Khỏe sẽ giúp judoka thấu hiểu giá trị của sự tôn trọng, kỷ luật và an toàn.
 |
| "Không chỉ là nơi luyện tập thể chất, khả năng tự vệ mà còn là môi trường rèn luyện nhân cách" |
{tocify} $title = {Mục lục bài viết}
PHẦN 1: BỘ QUY TẮC ỨNG XỬ TRONG LỚP VÕ JUDO KHỎE
1. Tôn trọng và Nghi lễ (Rei)
Nghi thức chào lớp: Judo bắt đầu buổi tập từ nghi thức và kết thúc bằng nghi thức chào, võ sinh cần thực hiện đúng theo nghi thức chào của Judo được ghi rõ ở phần 3.
Tôn trọng Thầy/HLV và Bạn tập: Luôn xưng hô đúng mực. Cúi chào trước và sau khi thực hiện bài tập đối luyện (randori) với bạn tập để thể hiện lòng biết ơn vì họ đã giúp mình rèn luyện, cùng nhau tiến bộ.
Lắng nghe tuyệt đối: Khi Huấn luyện viên (Sensei) đang hướng dẫn, học viên giữ im lặng, đứng hoặc ngồi đúng tư thế, không làm việc riêng.
2. Kỷ luật và Đúng giờ
Đúng giờ là đạo đức: Học viên nên có mặt trước giờ tập ít nhất 5-10 phút để chuẩn bị trang phục và tâm thế. Nếu đến muộn, phải thực hiện theo đúng quy định khi vào lớp trễ được mô tả chi tiết ở phần 3.
Tác phong nghiêm túc: Trong giờ tập, không nói chuyện phiếm, không tự ý rời khỏi thảm tập khi chưa được sự cho phép.
3. Vệ sinh và Trang phục
Võ phục sạch sẽ: Võ phục phải được giặt sạch, mặc chỉnh tề, đai được thắt đúng cách. Điều này thể hiện sự tự trọng và tôn trọng môn phái võ thuật.
Vệ sinh thân thể: Móng tay, móng chân phải được cắt ngắn để tránh gây chấn thương cho bạn tập. Không đeo trang sức (nhẫn, dây chuyền, khuyên tai...) trong lúc tập luyện để đảm bảo an toàn.
4. Tinh thần Võ đạo (Budo)
Kiểm soát bản thân: Võ thuật là để rèn luyện, không phải để bắt nạt. Tuyệt đối không gây hấn hoặc tự đắc với người yếu hơn.
Hỗ trợ đồng đội: Người đi trước (Sempai) có trách nhiệm hướng dẫn, giúp đỡ người đi sau (Kohai). Cùng nhau tiến bộ là mục tiêu cao nhất.
Kiên trì và nỗ lực: Không bỏ cuộc trước những bài tập khó. Tinh thần vượt khó trên thảm tập chính là hành trang cho cuộc sống đời thường.
5. An toàn là trên hết
Tập trung cao độ: Mọi sự lơ là trong võ thuật đều có thể dẫn đến chấn thương. Luôn chú ý đến môi trường xung quanh và kiểm soát lực đánh/ném của mình.
Báo cáo kịp thời: Nếu cảm thấy không khỏe hoặc gặp chấn thương, phải báo ngay cho Huấn luyện viên.
PHẦN 2: QUY TẮC HƯỚNG DẪN VÕ SINH NỮ
Người thầy/HLV giỏi không chỉ giỏi dạy võ mà còn xây dựng một môi trường học tập, nơi võ sinh nữ cảm thấy được bảo vệ, tôn trọng và tự tin khẳng định bản lĩnh của mình. Như vậy, người thầy/HLV cần tuân thủ các quy tắc:
1. Quy tắc ứng xử và đạo đức trong phòng tập
Sự tin tưởng là nền tảng của mối quan hệ giữa Huấn luyện viên (HLV) và võ sinh nữ.
- Khoảng cách và sự tôn trọng: Luôn duy trì khoảng cách đúng mực khi hướng dẫn bằng lời nói. Tránh các cử chỉ thân mật không cần thiết ngoài phạm vi chuyên môn võ thuật.
- Ngôn từ chuẩn mực: Sử dụng ngôn từ chuyên môn, khích lệ và văn minh. Tuyệt đối không bình phẩm về ngoại hình, vóc dáng của võ sinh.
- Môi trường tập luyện công khai: Hạn chế tối đa việc huấn luyện riêng 1-1 trong phòng kín không có sự chứng kiến của người thứ ba hoặc các võ sinh khác.
- Lắng nghe và quan sát: Phụ nữ có những đặc thù về tâm lý và chu kỳ sinh lý. HLV cần tinh tế nhận ra sự thay đổi về thể lực để điều chỉnh cường độ bài tập phù hợp, mà không cần võ sinh phải lên tiếng quá chi tiết.
2. Thực hành kỹ thuật và tiếp xúc thân thể trong Judo
Trong Judo, việc tiếp xúc là không thể tránh khỏi, nhưng cần được thực hiện một cách chuyên nghiệp:
- Xin phép trước khi điều chỉnh: Trước khi chạm vào người võ sinh để sửa tư thế (ví dụ: sửa hông trong đòn O-goshi), hãy nói rõ: "Thầy sẽ điều chỉnh phần hông/vai của em nhé".
- Vị trí tiếp xúc:
- Sử dụng lòng bàn tay hoặc cạnh tay khi cần điều chỉnh vị trí tay, chân.
- Hạn chế tối đa việc chạm trực tiếp vào các vùng nhạy cảm. Nếu cần sửa đòn đè/khóa (Ne-waza), nên dùng đạo cụ hoặc làm mẫu trên một võ sinh nam (hoặc trợ giảng nữ) để võ sinh quan sát.
- Thực hiện đòn mẫu: Khi thị phạm đòn đánh trên võ sinh nữ, HLV cần kiểm soát lực (Uke) tuyệt đối, đảm bảo võ sinh ngã an toàn và không gây ra các va chạm cơ thể không đáng có ở vùng ngực hoặc hạ bộ.
- Không tiếp xúc thân thể nếu chưa được sự đồng ý của võ sinh nữ: trong mọi tình huấn tập luyện, thi đấu, nghỉ ngơi...
3. Bảng quy tắc vàng trên sàn tập Judo
Tình huống | Hành động đúng của huấn luyện viên |
| 1. Chỉnh đai. | Hướng dẫn võ sinh tự thắt lại hoặc nhờ một võ sinh nữ khác hỗ trợ. |
| 2. Hướng dẫn/sửa đòn đè/khóa (Ne-waza). | Sử dụng lời nói hoặc dùng gậy/dụng cụ/đai để chỉ điểm vị trí cần ép xuống. |
| 3. Võ sinh nữ gặp chấn thương. | Hỏi thăm tình hình, gọi đồng đội nữ hoặc nhân viên y tế hỗ trợ kiểm tra sơ bộ. |
PHẦN 3: NGHI THỨC CHÀO TRONG JUDO
Trong Judo (Nhu Đạo), nghi thức chào (Reigi) không chỉ là thủ tục xã giao; nó là biểu hiện của tinh thần "Jita Kyoei" (Cùng nhau tiến bộ) và "Seiryoku Zenyo" (Hiệu quả tối đa).
Dưới đây là mô tả chi tiết về các nghi thức trong một buổi tập tiêu chuẩn tại võ đường/CLB/lớp học (Dojo).
1. Nghi thức khi vào võ đường/CLB/lớp học (Dojo), gọi là chào sân
Trước khi đặt chân lên thảm tập (Tatami), võ sinh phải cúi chào đứng (Ritsu-rei) hướng vào phía trong võ đường/CLB/lớp học, gọi là chào sân.
Ý nghĩa: Thể hiện sự tôn trọng đối với nơi học tập và các bậc thầy đi trước.
2. Nghi thức bắt đầu buổi tập (Hajime no Rei)
Khi buổi tập bắt đầu, tất cả võ sinh tập hợp thành hàng ngang theo thứ tự đẳng cấp (theo hướng của võ sinh: cao nhất bên phải, thấp nhất bên trái, đai cao đứng ở trên đai thấp đứng ở dưới) đối diện với Sensei (HLV/thầy hướng dẫn).
Nghi thức chào (Rei) đầu buổi tập:
2.1. Cúi chào trang trọng của dojo: chào ảnh tổ sư Kano Jigoro.
2.2. HLV/thầy hướng dẫn chào nhau.
2.3. Võ sinh và thầy/HLV chào nhau.
3. Nghi thức trong khi tập luyện
Trong Judo, an toàn của bạn đồng hành (Uke) là trên hết. Chào khi bắt đầu và kết thúc kỹ thuật: Trước khi thực hiện Randori (đấu tập) hoặc Uchikomi (vào đòn), hai võ sinh phải cúi chào nhau. Điều này thay cho lời cam kết: "Tôi sẽ tập luyện hết mình nhưng sẽ giữ an toàn cho bạn."
Khi mời tập: Luôn cúi chào khi muốn mời ai đó tập cùng. Nếu là judoka cấp dưới, hãy đợi judoka cấp trên mời hoặc xin phép một cách lịch sự.
4. Nghi thức chào khi kết thúc buổi tập (Owari no Rei)
Sau khi kết thúc các bài tập, võ sinh lại tập hợp thành hàng như lúc đầu để thực hiện nghi lễ kết thúc buổi tập. Nghi thức chào sẽ kết thúc buổi tập sẽ thực hiện như sau:
4.1. Cúi chào trang trọng của dojo: chào ảnh tổ sư Kano Jigoro.
4.2. HLV/thầy hướng dẫn chào nhau.
4.3. Võ sinh và thầy/HLV chào nhau.
4.4. Kết thúc buổi tập tại Judo Khỏe sẽ hô câu "Judo" - "Khỏe" (hô 1-3 lần).
Chú ý: việc thực hiện nghi thức chào đứng (Ritsu-rei) hay chào quỳ (Za-rei) là theo thầy/HLV yêu cầu.
5. Với võ sinh (judoka) vào lớp trễ (*)
Việc duy trì kỷ luật và lễ nghi trong lớp học là rất quan trọng để giữ gìn tinh thần võ đạo. Khi một võ sinh vào lớp trễ, quy trình nghi thức thường được thực hiện theo các bước truyền thống sau đây:
6.1. Chào sân tập.
6.2. Cúi chào trang trọng của võ đường: chào ảnh tổ sư Kano Jigoro.
6.3. Chào thầy/HLV (Sensei): chào đứng hoặc chào quỳ tùy thuộc vào tư thế của thầy/HLV thời điểm đó. Việc cúi chào thầy/HLV (Sensei) là để xin lỗi vì sự gián đoạn và thể hiện lòng biết ơn vì được tiếp nhận vào lớp.
6.4. Chào tất cả các huyền đai có trong lớp học theo thứ tự: HLV/thầy chủ nhiệm trước, rồi đến các huyền đai.
6.5. Vào hàng tập: Sau khi chào xong, võ sinh nhanh chóng di chuyển về phía cuối hàng (vị trí thấp nhất theo cấp bậc) hoặc vị trí mà người hướng dẫn chỉ định, tuyệt đối không được cắt ngang hàng hoặc đi ngang qua mặt những người đang thực hiện kỹ thuật.
(*) Việc vào lớp trễ được quy định ở nội quy lớp học.
