Judo xã biển Cần Giờ: lớp bên kia phà và những người giữ lửa

Đó không chỉ là một câu lạc bộ Judo ở vùng ven Thành phố Hồ Chí Minh. Đó là một dấu chấm đặc biệt trên bản đồ Nhu đạo thành phố: một lớp võ nơi xã biển, được dựng lên bằng tình yêu Judo, bằng tấm lòng với trẻ em vùng khó, bằng sự bền bỉ của những người thầy, người cô không tính đường xa, không ngại mưa nắng, chỉ mong giữ được một sân chơi lành mạnh cho học trò.

Năm 2013, người đặt nền móng cho Judo Cần Giờ là Cao Ngọc Phương Trinh - "cô gái vàng" của Judo Việt Nam, nhà vô địch từng ba lần liên tiếp giành Huy chương vàng SEA Games trong thập niên 1990 và là một trong những biểu tượng đẹp của Judo nữ Việt Nam.

Sau khi rời thảm đấu đỉnh cao, Cao Ngọc Phương Trinh không chọn cách đứng ngoài Judo. Chị trở về với nghề dạy học, với học trò, với những giờ lên lớp thể chất và những buổi huấn luyện Judo tại Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai. Nhưng cơ duyên đã thôi thúc chị đã mang Judo về Bình Khánh – Cần Giờ, một vùng đất còn nhiều khó khăn, nơi trẻ em cần sân chơi, cần môi trường rèn luyện, cần một nơi để học kỷ luật, bản lĩnh và sự tự tin.

Khi mở lớp Judo ở Cần Giờ hơn 10 năm trước, điều kiện ban đầu rất thiếu thốn. Thảm tập chưa đúng chuẩn, kinh phí hạn hẹp, học trò phần lớn là con em gia đình lao động bình dân. Có em thiếu võ phục. Có em phải được miễn học phí. Có lúc Phương Trinh phải tự xoay xở từng tấm thảm, từng bộ judogi, từng chuyến đi thi đấu.

Nhưng chính trong cái thiếu ấy, tinh thần Nhu đạo lại hiện lên rõ nhất. Judo dạy con người biết té ngã rồi đứng dậy. Cần Giờ cũng đã học Judo theo cách ấy: từ nghèo khó đứng lên, từ xa xôi bước tới, từ một lớp võ nhỏ dần trở thành một điểm sáng phong trào.

Những năm đầu, Judo Bình Khánh - Cần Giờ chưa có nhiều học trò. Từ vài em ban đầu, lớp dần đông lên. Những đứa trẻ vùng ven đến với Judo trước hết vì tò mò, vì vui, vì có một nơi để vận động sau giờ học. Nhưng rồi qua từng buổi tập, các em học cách cúi chào, học cách buộc đai, học cách té ngã an toàn, học cách tôn trọng bạn tập và biết cố gắng vượt qua giới hạn của mình.

Cao Ngọc Phương Trinh không chỉ dạy các em đòn thế. Chị dạy các em tinh thần của Judo: thắng không kiêu, thua không nản; mạnh không phải để bắt nạt người khác, mà để biết tự bảo vệ mình và sống có kỷ luật hơn.

Quả ngọt đầu tiên đến khi học trò của CLB Judo Bình Khánh giành Huy chương vàng tại Hội khỏe Phù Đổng TP.HCM 2015. Với nhiều đơn vị mạnh trong nội thành, một tấm huy chương học sinh có thể là chuyện bình thường. Nhưng với Cần Giờ, đó là một cột mốc lớn. Nó chứng minh rằng một lớp võ nghèo, xa trung tâm, thiếu thốn đủ bề vẫn có thể đào tạo nên những đứa trẻ biết thi đấu, biết chiến thắng và biết tự hào về quê hương mình.

Từ đó, cái tên Judo Cần Giờ bắt đầu được nhắc đến nhiều hơn. Không ồn ào, không phô trương, nhưng bền bỉ và đáng quý.

Nói đến Judo Cần Giờ, không thể không nhắc đến hình ảnh chuyến phà. Phà không chỉ là phương tiện đi lại. Phà trở thành một phần ký ức của Judo Cần Giờ. Để đi tập, đi thi, đi giao lưu, thầy trò có khi phải hẹn nhau từ rất sớm ở bến phà. Có những chuyến đi bắt đầu khi trời còn mờ sáng. Có những ngày mưa gió, áo võ, túi đồ, giấy tờ thi đấu, cơm nước cho học trò đều theo chân thầy cô qua phà.

Trong câu chuyện ấy, người sau này được nhắc đến với rất nhiều tình cảm là Nhà báo Nguyễn Ngọc Lan Chi - người tiếp nối điều hành, chăm lo và phát triển phong trào Judo Cần Giờ sau giai đoạn Cao Ngọc Phương Trinh khai mở. Nếu Cao Ngọc Phương Trinh là người gieo hạt, thì Nguyễn Ngọc Lan Chi là người lặng lẽ tưới nước, giữ đất, giữ cây, giữ cho lớp võ ấy không tàn lụi sau những khó khăn thường nhật.

Làm báo đã bận. Làm phong trào thể thao cơ sở lại càng vất vả. Vậy mà Lan Chi vẫn bền bỉ qua lại Cần Giờ, vẫn có mặt với học trò, vẫn lo từng giải đấu, từng chuyến đi, từng bữa ăn, từng bộ võ phục, từng lần các em cần được động viên. Hình ảnh một người phụ nữ tận tụy đi về qua phà để giữ một lớp võ vùng biển là hình ảnh rất đẹp của Judo TP.HCM. Đó không phải là sự phát triển bằng khẩu hiệu. Đó là sự phát triển bằng bàn tay, bằng thời gian, bằng trách nhiệm và bằng thương yêu.

Judo Cần Giờ dần trở thành một mái nhà. Ở đó, học trò không chỉ đến tập võ. Các em đến để được rèn nếp sống, được nhắc chuyện học hành, được học cách cư xử, được sống trong một tập thể có kỷ luật và tình thương. Một câu lạc bộ thể thao cơ sở muốn tồn tại lâu dài không chỉ cần giáo án. Nó cần người giữ lửa. Nó cần phụ huynh tin tưởng. Nó cần học trò thương lớp. Nó cần những người đã trưởng thành quay lại giúp đàn em. Judo Cần Giờ có được những điều ấy theo một cách rất riêng: mộc mạc, chân thành và giàu tình nghĩa.

Không ít hình ảnh sinh hoạt của Judo Cần Giờ cho thấy một cộng đồng nhỏ nhưng ấm: các em mặc judogi đi thi đấu, thầy cô đưa học trò giao lưu, các buổi sinh nhật CLB, những lần đi học hỏi đơn vị bạn, những dòng chia sẻ vui mà thương của người trong cuộc. Đó là chất keo gắn kết của phong trào. Ở nơi ấy, Judo không phải môn thể thao xa lạ. Judo trở thành một phần tuổi thơ của nhiều đứa trẻ xã biển.

Cần Giờ là vùng đất đặc biệt của TP.HCM. Xa trung tâm, có rừng, có biển, có sông nước, có những chuyến phà, có đời sống lao động bình dị. Trong điều kiện ấy, việc duy trì một môn thể thao Olympic như Judo không hề dễ. Nhưng chính vì không dễ, Judo Cần Giờ càng đáng trân trọng.

Một lớp võ ở trung tâm có thể thuận tiện hơn trong tuyển sinh, thi đấu, kết nối chuyên môn. Còn Judo Cần Giờ phải vượt qua khoảng cách địa lý, điều kiện gia đình học trò, kinh phí tổ chức, phương tiện di chuyển và cả sự thiếu thốn cơ sở vật chất. Nhưng phong trào vẫn sống, vì có người tin rằng trẻ em Cần Giờ xứng đáng được hưởng một môi trường thể thao tốt như bất kỳ nơi nào khác. Đó chính là ý nghĩa xã hội sâu sắc của Judo Cần Giờ. Thể thao không chỉ dành cho nơi đông đúc, giàu điều kiện. Thể thao phải đến được với vùng ven, vùng biển, vùng khó khăn. Khi một em nhỏ ở Bình Khánh, Cần Thạnh hay các xã biển Cần Giờ biết cúi chào trên thảm Judo, biết nỗ lực để được lên đai, biết thi đấu vì màu áo địa phương, thì đó cũng là một thành công của thể thao cộng đồng.

Trong hành trình ấy, hai hình ảnh nổi bật cần được nhắc nhớ. Cao Ngọc Phương Trinh - người khai mở. Từ đỉnh cao SEA Games, từ một tên tuổi lớn của Judo Việt Nam, chị chọn trở về với lớp học, với trẻ em, với vùng ven. Chị mang chuyên môn, uy tín và trái tim của một nhà giáo đến Cần Giờ, để biến một mong muốn giản dị thành hiện thực: cho tụi nhỏ có sân chơi, có Judo, có niềm vui và có cơ hội. Nguyễn Ngọc Lan Chi - người giữ lửa. Không đứng trên bục vinh quang như một vận động viên, nhưng lại có thứ vinh quang lặng lẽ của người làm phong trào. Chị đi qua những chuyến phà, những ngày mưa nắng, những kỳ thi đấu học sinh, những buổi tập thường xuyên để giữ cho Judo Cần Giờ tiếp tục phát triển.

Một người gieo hạt. Một người giữ cây. Và phía sau là nhiều thầy cô, phụ huynh, học trò cùng góp sức để cái tên Judo Cần Giờ hôm nay vẫn còn hiện diện đầy tự hào.

Hiện nay, Judo Cần Giờ vẫn tiếp tục hoạt động, tham gia các giải học sinh toàn thành, duy trì sinh hoạt phong trào và kết nối với cộng đồng Judo TP.HCM. Những hình ảnh gần đây cho thấy một lớp võ vẫn còn sức sống: có học trò, có huấn luyện viên, có thi đấu, có giao lưu, có những chuyến đi và có niềm vui tập thể. Đó là nền tảng quý để Judo Cần Giờ bước tiếp.

Trong tương lai, nếu được quan tâm đầu tư thêm về thảm tập, trang thiết bị, chế độ hỗ trợ vận động viên học sinh, kết nối với các trường học và hệ thống thi đấu phong trào, Judo Cần Giờ hoàn toàn có thể trở thành một mô hình tiêu biểu của thể thao vùng ven TP.HCM: nhỏ nhưng bền, xa nhưng không yếu, nghèo điều kiện nhưng giàu tình nghĩa và ý chí.

Judo Cần Giờ cũng có thể trở thành mô hình gắn với giáo dục nhân cách học đường, phòng chống bạo lực học đường, rèn kỹ năng tự vệ an toàn, phát triển thể chất cho thanh thiếu niên và xây dựng lối sống lành mạnh trong cộng đồng.

Có thể một ngày nào đó, khi cầu đường thuận tiện hơn, chuyện qua phà sẽ trở thành ký ức. Nhưng với Judo Cần Giờ, những chuyến phà ấy mãi là một phần lịch sử. Trên những chuyến phà ấy có mồ hôi của thầy trò. Có giấc ngủ chập chờn của học trò đi thi từ sớm. Có túi võ phục được xếp gọn. Có niềm vui khi các em mang huy chương về. Có nỗi lo của người cô khi lớp thiếu thốn. Có cả sự bền bỉ của những người không muốn để phong trào tắt lửa. Judo Cần Giờ vì vậy không chỉ là một câu lạc bộ. Đó là một câu chuyện đẹp về thể thao vùng ven, về tinh thần Nhu đạo, về những con người bình dị đã làm nên điều đáng quý.

Từ Cao Ngọc Phương Trinh đến Nguyễn Ngọc Lan Chi, từ lớp võ nghèo Bình Khánh đến những thế hệ học trò hôm nay, Judo Cần Giờ đã chứng minh một điều giản dị: nơi nào có người thật lòng với thể thao, nơi đó có thể nảy mầm hy vọng.

Judo xã biển Cần Giờ - bên kia phà, có một ngọn lửa Nhu đạo vẫn sáng!

Viết bài: Gia Huân - ngày 9/6/2026

Duyệt đăng: Ban truyền thông HJF.